Pháp nhân

Pháp nhân Tại Điều 84 Bộ luật dân sự năm 2005 quy định về điều kiện để một tổ chức được công nhận là pháp nhân như sau:

 
 
 
 
 
Điều 84. Pháp nhân
Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây:
 
1. Được thành lập hợp pháp;
 
2. Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ;
 
3. Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó;
 
4. Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập. 
 
 
  1. Bên cạnh cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, chủ thể của các quan hệ pháp luật dân sự Việt Nam còn là các tổ chức có tư cách pháp nhân như: công ty nhà nước, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, hợp tác xã, tổ chức từ thiện, tổ chức xã hội...
  Pháp nhân ra đời và tồn tại xuất phát từ yêu cầu khách quan. Các tổ chức có tư cách pháp nhân bao gồm tập hợp các thành viên là các cá nhân tạo thành cơ cấu tổ chức chặt chẽ, ràng buộc lẫn nhau, không tồn tại riêng biệt. Do đó, pháp nhân thực hiện được những công việc mà cá nhân đơn lẻ không làm được hoặc làm không có hiệu quả.
Các quy định về pháp nhân trong Bộ luật dân sự chỉ là những quy định rất chung đối với mọi tổ chức có tư cách pháp nhân. Chính vì vậy, khi tìm hiểu từng quy định về pháp nhân, ngoài việc áp dụng các quy định tại Chương IV Phần thứ nhất Bộ luật dân sự năm 2005, chúng ta còn phải tìm hiểu các quy định của pháp luật chuyên nghành điều chỉnh việc thành lập, tổ chức và hoạt động đối với từng loại pháp nhân.  
 
2. Một tổ chức để trở thành pháp nhân phải thỏa mãn đầy đủ bốn điều kiện sau:
a) Tổ chức đó phải được thành lập hợp pháp 
Một tổ chức được coi là thành lập hợp pháp nếu đó là một tổ chức được Nhà nước thừa nhận, được thành lập theo một trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.Pháp luật Việt Nam ngày càng mở rộng việc công nhận các loại hình tổ chức được coi là pháp nhân, đặc biệt là việc phát triển các loại hình doanh nghiệp. Đối với mỗi loại pháp nhân nhất định, Nhà nước đều ban hành các văn bản pháp luật quy định việc thành lập pháp nhân.
 
b) Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ:
Tổ chức là một tập thể người được sắp xếp dưới một hình thức nhất định phù hợp với chức năng, lĩnh vực hoạt động. Như vậy, muốn tồn tại và hoạt động, mọi tổ chức đều phải có cơ cấu tổ chức riêng của mình. Tuy nhiên, một tổ chức chỉ được công nhận là pháp nhân nếu thỏa mãn cả điều kiện có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, không bị chi phối bởi các chủ thể khác khi quyết định các vấn đề phát sinh từ hoạt động của tổ chức; không phụ thuộc vào sự thay đổi của các thành viên trong tổ chức.  
 
c) Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó
Dấu hiệu cơ bản để xác định một tổ chức có tài sản độc lập thể hiện ở chỗ: tổ chức có một khối lượng tài sản nhất định và có quyền và nghĩa vụ độc lập đối với tài sản đó; tài sản của pháp nhân độc lập với tài sản của các thành viên của pháp nhân, tài sản của cơ quan chủ quản của pháp nhân, độc lập với tài sản của nhà nước và tài sản của tổ chức khác. Pháp nhân mở tài khoản riêng tại ngân hàng và có mọi quyền năng đối với tài khoản này theo quy định của pháp luật. Bên cạnh tài sản mở tại ngân hàng, tài sản riêng của pháp nhân còn tồn tại dưới dạng cơ sở vật chất (trụ sở, nhà xưởng, máy móc, thiết bị...), các khoản tiền cho vay, các khoản đầu tư vào doanh nghiệp khác (góp vốn kinh doanh, mua cổ phiếu...).
 
d) Nhân danh mình tham gia các quan hệ pháp luật một cách độc lập
Pháp nhân phải nhân danh chính mình, phải sử dụng tên gọi của mình khi tham gia các quan hệ pháp luật, không được sử dụng danh nghĩa Nhà nước, cơ quan thành lập pháp nhân, tổ chức khác và các thành viên pháp nhân. Các pháp nhân là cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, đơn vị vũ trang phải nhân danh chính pháp nhân chứ không được nhân danh nhà nước khi tham gia các quan hệ pháp luật nói chung và quan hệ pháp luật dân sự nói riêng.

Các điều kiện để một tổ chức được công nhận có tư cách pháp nhân có mối liên hệ với nhau. Trong đó, hai điều kiện: có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, có tài sản riêng và chịu trách nhiệm độc lập bằng tàu sản của mình thể hiện thuộc tính riêng của pháp nhân. Hầu hết các tổ chức không có tư cách pháp nhân do không thỏa mãn hai điều kiện này (như hộ gia đình, tổ hợp tác, cá nhân hoặc nhóm kinh doanh dưới vốn pháp định). 
 
Nguồn tham khảo: Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự năm 2005, Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, PGS.TS Hoàng Thế Liên (Chủ biên) 


 
Tòa nhà HSLAWS, Số 183 Trường Chinh, Khương Mai, Thanh Xuân, Hà Nội.
 Điện thoại VP: 04 3724 6666 ; Di động : 090 574 6666 

Phản hồi khách hàng

 

Ý kiến của bạn

Họ tên:  
Email:
Nội dung:  
Mã bảo vệ:   TDN78M
 

Tin đã đăng

Dịch vụ

Hỏi đáp Pháp Luật

Bài viết liên quan