Quyền sở hữu

Quyền sở hữu Điều 164 Bộ luật Dân sự 2005 quy định về quyền sở hữu như sau:
 
 
 
 

 
Điều 164: Quyền sở hữu 
 
“Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật.
 
Chủ sở hữu là cá nhân, pháp nhân, chủ thể khác có đủ ba quyền là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt tài sản”.
 
Sở hữu là phạm trù kinh tế, thể hiện các quan hệ sản xuất xã hội, phương thức chiếm hữu và phân phối tài sản trong từng hình thái kinh tế - xã hội và quan hệ xã hội nhất định. Sở hữu không phải do pháp luật tạo ra, sở hữu ra đời xuất phát từ nhu cầu tự nhiên và có trước pháp luật. Khi Nhà nước và pháp luật ra đời, thì quan hệ sở hữu được điều chỉnh bằng luật pháp và trở thành các quan hệ pháp luật. Luật pháp chỉ quy định giới hạn, thừa nhận tính hợp pháp, chính đáng của quyền sở hữu. Một khi được điều chỉnh bằng pháp luật, nội dung của quá trình xác lập và vận động các quyền năng kinh tế đối với đối tượng sở hữu trở thành các quyền năng pháp lý hợp thành phạm trù pháp lý về quyền sở hữu.
 
Việc quy định nội dung của quyền sở hữu được pháp luật các nước quy định rất khác nhau. Có nước cho rằng, quyền sở hữu không bao gồm quyền chiếm hữu, bởi vì, chiếm hữu có trước sở hữu. Chiếm hữu là bản năng bảo tồn của con người phản ánh quan hệ bảo tồn của con người với tự nhiên và tồn tại khách quan trong mọi thời đại. Quyền sở hữu bao gồm: tập hợp các quyền sử dụng, quyền hưởng thụ, quyền chuyển nhượng, thừa kế, cho thuê, thế chấp, tặng cho, quyền quyết định việc phân chia hoa lợi hoặc lợi nhuận phát sinh từ tài sản, quyền phá hủy, vứt bỏ hay thủ tiêu đối tượng sở hữu...
 
Tuy nhiên, quan điểm của các nhà làm luật của Việt Nam lại cho rằng, mặc dù chiếm hữu có trước sở hữu, nhưng chiếm hữu là tiền để cho việc khai thác công dụng của tài sản. Vì vậy, trong nội dung chính yếu của quyền sở hữu không thể thiếu quyền chiếm hữu, cùng với các quyền còn lại như đã liệt kê ở trên có thể được gộp lại thành nội dung cơ bản của quyền sở hữu. Đó là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản.
 
Quyền sở hữu là một chế định pháp luật, vừa mang tính chủ quan, vừa mang tính khách quan. Quyền sở hữu mang tính chủ quan, bởi vì nó là sự ghi nhận của Nhà nước đối với các quyền năng của chủ sở hữu. Như vậy, quyền sở hữu được hiểu là quyền dân sự cụ thể mà pháp luật cho phép chủ sở hữu được thực hiện các quyền năng chiếm hữu, sử dụng, định đoạt đối với những tài sản của mình trong những điều kiện nhất định. Mặt khác, chế định quyền sở hữu cũng mang tính khách quan bởi vì pháp luật chẳng qua chỉ là sự phản ánh các quan hệ kinh tế khách quan phát sinh từ quá trình sản xuất, phân phối, chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tư liệu sản xuất, thành quả lao động sản xuất. Hay nói cách khác, theo nghĩa khách quan, quyền sở hữu là tổng hợp các quy phạm pháp luật quy định trình tự chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản của chủ sở hữu và quyền được bảo vệ khi quyền sở hữu bị xâm phạm.
 
Chủ sở hữu được quy định trong Bộ luật dân sự rất đa dạng, đó là những chủ thể có đủ ba quyền năng: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt đối với tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình. Chủ thể của quyền sở hữu rất đa dạng, có thể là Nhà nước, tổ chức, hộ gia đình, tổ hợp tác, cá nhân…
 
Để có thể thực hiện các quyền năng trên của chủ sở hữu, trong một số trường hợp pháp luật dân sự quy định phải có những điều kiện nhất định. Ví dụ: đối với cá nhân, chủ sở hữu phải có năng lực pháp luật và trong một số trường hợp pháp luật bắt buộc phải có năng lực hành vi. Mặt khác, có những tài sản Bộ luật dân sự quy định quyền sở hữu chỉ thuộc một chủ thể đặc biệt như: đất đai, rừng tự nhiên, rừng trồng có nguồn gốc từ ngân hàng nhà nước, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn lợi ở vùng biển, thềm lục địa và vùng trời vv…, là tài sản thuộc hình thức sở hữu Nhà nước (Điều 200 Bộ luật dân sự năm 2005).
 
Đối với quyền tài sản là quyền sở hữu trí tuệ, thì chủ thể quyền sở hữu là những người được pháp luật dân sự công nhận và được quy định tại Phần thứ sáu Bộ luật dân sự năm 2005.
 
Nguồn tham khảo: Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự năm 2005, Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, PGS.TS Hoàng Thế Liên (Chủ biên) 
 
 
 
Tòa nhà HSLAWS, Số 183 Trường Chinh, Khương Mai, Thanh Xuân, Hà Nội.
       Điện thoại VP: 04 3724 6666 ; Di động : 090 574 6666           

Phản hồi khách hàng

 

Ý kiến của bạn

Họ tên:  
Email:
Nội dung:  
Mã bảo vệ:   DA1NC8
 

Tin đã đăng

Dịch vụ

Hỏi đáp Pháp Luật

Bài viết liên quan