Các loại thời hiệu

Các loại thời hiệu Điều 155 Bộ luật Dân sự 2005 quy định về các loại thời hiệu như sau:
 
 
 
 
 
 
 Điều 155: Các loại thời hiệu
 
"1. Thời hiệu hưởng quyền dân sự là thời hạn mà khi kết thúc thời hạn đó thì chủ thể được hưởng quyền dân sự.
 
2. Thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ dân sự là thời hạn mà khi kết thúc thời hạn đó thì người có nghĩa vụ dân sự được miễn việc thực hiện nghĩa vụ.
 
3. Thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Toà án giải quyết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện.
 
4. Thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự là thời hạn mà chủ thể được quyền yêu cầu Toà án giải quyết việc dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền yêu cầu".
 
- Trước đây theo quy định của Bộ luật dân sự năm 1995, thời hạn gồm thời hiệu phát sinh quyền, thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ ( tiêu quyền ) và thời hiệu khởi kiện. Quy định như vậy vẫn chưa bao hàm hết các loại thời hiệu. Hơn nữa, theo pháp luật tố tụng dân sự trước đây cũng như quy định tại Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 sửa đổi, bổ sung năm 2011 đã quy định: cá nhân, pháp nhân và các chủ thể khác không những chỉ có quyền nộp đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp, mà còn có quyền yêu cầu Tòa án giait quyết các việc dân sự như các yêu cầu dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động. Chính vì thế, bộ luật dân sự năm 2005 đã được bổ sung thêm thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự so với quy định cũ tại Bộ luật dân sự năm 1995.
 
Trong bốn loại thời hiệu đó, thời hiệu phát sinh quyền, thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ là thời hiệu của luật nội dung nhằm khẳng định một quyền dân sự, còn thời hiệu khởi kiện và thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự, theo nghĩa trực tiếp nhất là thời hiệu tố tụng, là phương thức để các chủ thể bảo vệ quyền dân sự của mình bị xâm phạm, hoặc yêu cầu Tòa án công nhận và bảo vệ quyền dân sự.
 
- Theo quy định tại khoản 1 thì quyền dân sự phát sinh do thời hiệu không bao gồm quyền khởi kiện mà trước hết đó là quyền sở hữu. Cần lưu ý rằng, quyền sở hữu không đương nhiên phát sinh do thời hiệu mà cần có một số điều kiện khác do pháp luật quy định. Chẳng hạn, phải chiếm hữu ngay tình, công khai, liên tục 10 năm đối với động sản, 30 năm đối với bất động sản, hoặc thông báo công khai mà không xác định được ai là chủ sở hữu, không có người đến nhận lại tài sản bị đánh rơi, bị bỏ quên, gia súc, gia cầm bị thất lac…
 
Thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ là thời hiệu thông dụng nhất được phát sinh nếu trong một thời gian nhất định người có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ đã không thực hiện việc yêu cầu, mặc dù có khả năng làm việc đó. Cần lưu ý rằng: trong thời hạn yêu cầu thực hiện nghĩa vụ, người có quyền có thể khởi kiện nếu nghĩa vụ không được thực hiện sau khi người đó trực tiếp yêu cầu người có nghĩa vụ. Nếu xét từ góc độ đó thì thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ, đồng thời cũng là thời hiệu gây bất lợi cho người có quyền.
 
- Tuy có nhiều điểm giống nhau giữa thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ và thời hiệu khởi kiện nhưng thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ là thời hiệu của luật nội dung, còn thời hiệu khởi kiện là của luật tố tụng. Mặt khác, thời hiệu khởi kiện là khái niệm rộng hơn, ngoài thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ mà khi kết thúc thời hạn đó thì thời hiệu khởi kiện chấm dứt, thời hiệu khởi kiện còn được phát sinh trên những lĩnh vực khác. Nói cách khác, thời hiệu khởi kiện phát sinh trên mọi lĩnh vực đời sống dân sự, còn thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ chỉ phát sinh trong quan hệ nghĩa vụ giữa người có quyền và người có nghĩa vụ.
 
Theo quy định tại Điều 159 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 sửa đổi bổ sung năm 2001 thì thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự là hai năm, kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức, lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước bị xâm phạm; thời hiệu yêu cầu để Tòa án giải quyết việc dân sự là một năm, kể từ ngày phát sinh quyền yêu cầu. Đồng thời, Bộ luật tố tụng dân sự cũng xác định rõ: các quy định của Bộ luật dân sự về thời hiệu được áp dụng trong tố tụng dân sự.
 
Nguồn tham khảo: Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự năm 2005, Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, PGS.TS Hoàng Thế Liên (Chủ biên) 
 
 
 
Tòa nhà HSLAWS, Số 183 Trường Chinh, Khương Mai, Thanh Xuân, Hà Nội.
                Điện thoại VP: 04 3724 6666 ; Di động : 090 574 6666              

Phản hồi khách hàng

 

Ý kiến của bạn

Họ tên:  
Email:
Nội dung:  
Mã bảo vệ:   ND0FCC
 

Tin đã đăng

Dịch vụ

Hỏi đáp Pháp Luật

Bài viết liên quan